ISPARTA’DA EL SANATLARI ‘’DOKUMA’’

Isparta dokuma kültürü açışından her zamanzengin bir bölge olmuştur. 19. yüzyılın en önemli halı dokuma merkezi olarak hatırı sayılır bir yere sahiptir. Ticari dokumaların yanı sıra geleneksel bir dokuma kültürü vardır. Bölgenin iklimi, coğrafi özellikleri ve Yörüklerin göç güzergâhında olması bunda etkendir. Yörüklerin en önemli sanat üretimleri dokumalardır. Heybe, çul, torba, un çuvalı, yer yaygısı, namazlak gibi dokumaları hem günlük hem de özel günlerde kullanmışlardır. Baharda kırkılan koyunların yünü ve keçilerin kılı tarakta taranır, yayda atılır, çıkrıkta bükülür, kirmanda eğrilerek Torosların bitkileriyle boyanıp “Istar” tezgâhlarında dokunurlar. Çeyiz için yapılan “ölümlük” zililer kişi öldüğünde tabuta örtülür ve camiye vakfedilirler. Cenazede kullanılan bir başka kilim ise yörede “sargı kilimi” olarak adlandırılır. Bu kilimde ölümlük kilimleri gibi camiye bağışlanır. Düğünlerde kız evine gelin almaya gidilirken atın veya arabanın ön tarafına heybe, torba gibi dokumalar atılarak hediye edilir. Ayrıca düğünde damadın dua ile ceketinin giydirilmesi sırasında önüne atılan, üzerinde damat giydirilen ve damada para takılması töreni için kullanılan, “damat kilimi” olarak isimlendirilen özel kilimlerin üzerinde nazardan korunmak amacıyla dokuma sırasında atkılara geçirilerek dokuma içine alınan küçük göz boncukları dikilip eklenir. Zili dokumaların zemini boyunca aralıklı olarak dokumayı kullanan kişiyi ve hanesini nazardan koruyacağına inanılan saçaklarla süslenir. Bu renkli saçaklara “Tuğ”, “Koza” ya da “Kozalama” denmektedir. (Yalvaç İlçesi, Körküler Köyü, Arife Güneş, Lale Tokmak). Mutaf dokuma Isparta’nın önemli dokumalarındandır. Her türlü paldım yular, kolan, keçe haşa, köstek, gebre gibi el işleri Isparta ve civarının ihtiyaçları karşılandıktan sonra diğer yerlere gönderilmiştir. Mutafların çoğunluğu ise merkez dere mahallesindedir. İkinci Dünya Savaşı sırasında sekiz yıl boyunca orduya buradan kıl heybe, at örtüsü ve kıl çuval dokunmuş ve 2015 yılına kadar mutaf dokuması yapılmıştır (Isparta, Merkez, Nuri Akkulak). Halı ve kilimin birlikte kullanıldığı Tülü’ler ise gelinin damat evine giderken bindiği atın üzerine örtülmek için yapılan dokumalardır. (Yalvaç İlçesi, Yarıkkaya Köyü, Hanım Sarıpınar)

KAYNAK: Isparta'nın Somut Olmayan Kültürel Mirasları/Süleyman Demirel Üniversitesi
 

Yorumlar (0)

Bu habere henüz yorum eklenmemiş. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

DİĞER HABERLER